Nadpotliwość - leczenie nadpotliwości

 

Każdy z nas się poci. W ten sposób organizm pozbywa się nadmiaru ciepła, jest to zatem przejaw naturalnej ludzkiej termoregulacji. Gdyby człowiek się nie pocił, jego ciało przegrzałoby się. Jednak niektórzy ludzie pocą się bardziej obficie - jest to nadpotliwość czyli wydzielanie potu w ilości przekraczającej tę, która pozwala na prawidłowe funkcjonowanie procesu termoregulacji.

Rodzaje nadpotliwości

Tę dolegliwość dzieli się na dwa rodzaje. Nadpotliwość nóg to wzmożone pocenie się kończyn dolnych. Jest to przykład nadpotliwości miejscowej, która dotyczy również rąk, dłoni i w około 40% przypadków nadmiernej potliwości pach. Stosunkowo rzadko problem dotyczy twarzy. Niekiedy przyczyna nadpotliwości twarzy jest prozaiczna – wywołuje ją spożycie gorących lub zimnych potraw. W przypadku niepowodzenia innych metod terapii, do pozbycia się problemu nadpotliwości zalecane jest zastosowanie Botoxu

Drugim rodzajem wzmożonego wydzielania potu jest uogólniona nadmierna potliwość, która dotyczy całego ciała. Jest to rzadsza odmiana nadpotliwości i z reguły współtowarzyszy innym schorzeniom, wśród których wymienić można cukrzycę, zakażenie infekcyjne i nadczynność tarczycy. Obfite pocenie się ustępuje w tym przypadku wraz z wyleczeniem powodującej je choroby.

Według szacunkowych danych 1% populacji cierpi na jedną z odmian nadmiernej potliwości. Dolegliwości zwykle pojawiają się w 20-30 roku życia.

Przyczyny nadpotliwości

Przyczyny nadpotliwości nie zawsze są możliwe do ustalenia. Szacuje się, że około 25-30% cierpiących na nią osób ma w rodzinie kogoś z podobnym problemem. Wskazuje to na genetyczne podłoże schorzenia.

Bezpośrednią przyczyną nadmiernej potliwości jest zaburzenie funkcjonowania jednego z gruczołów potowych. Człowiek posiada średnio 2-3 miliony gruczołów potowych, a na jeden cm kwadratowy powierzchni skóry przypada ich około 300. Ich funkcja termoregulacyjna jest kontrolowana przez współczulny układ nerwowy. Są to gruczoły wydzielania zewnętrznego, które są zlokalizowane niemal na całej powierzchni ciała, ale jest ich szczególnie wiele na dłoniowej stronie rąk, na stopach i pod pachami. Właśnie z tego względu nadpotliwość rąk, nóg i pach, potliwość dłoni i pocenie się stóp stanowią najczęstsze postacie choroby.

Nadmierna potliwość jest wyzwalana przez czynniki fizjologiczne i objawie. Do czynników fizjologicznych należy:

- aktywność fizyczna

- działanie zimnej lub wysokiej temperatury

- alkohol, kawa, herbata, papierosy

- stres, lęk lub inne silne emocje

- pora dnia

Natomiast głownie czynniki objawowe to:

- zaburzenia w gospodarce hormonalnej (cukrzyca, nadczynność tarczycy, hormonalne środki antykoncepcyjne)

- guz nadnerczy

- schorzenia natury neurologicznej

- menopauza (kobiety) i andropauza (mężczyźni)

- zakażenia infekcyjne, którym towarzyszy wysoka gorączka

- czynniki samoistne

Przeciętnie człowiek wydziela od kilku mililitrów do kilku litrów potu na dobę. Osoby dotknięte tym problemem wydzielają ogromne ilości potu. W efekcie pocenia się dłoni, nadmiernej potliwości pach, nadpotliwości nóg i rąk te obszary ciała są stale wilgotne. Wykonywanie zwykłych, codziennych czynności jest utrudnione, a w obszarach życia towarzyskiego czy zawodowego pojawia się zakłopotanie i dyskomfort. Osoba z nadpotliwością często odczuwa wstyd i zażenowanie, czasami zaczyna ograniczać swoje kontakty z innymi ludźmi.

Jednak nadpotliwość nie zawsze musi być związana z wydzielaniem przykrego zapachu. Zapach kojarzony przez niektórych z nadmiernym poceniem się, jest w gruncie rzeczy wywołany przez bakterie kolonizujące te miejsca, w których pot zalega przez dłuższy czas. Kąpiel i dezodorant przynoszą tylko chwilowe rozwiązanie problemu nieprzyjemnego zapach, ale nie usuną go na trwałe.

Rozpoznanie nadpotliwości najczęściej opiera się na wynikach testu Minora (próby jodowo-skrobiowej). Miejsca narażone na wzmożoną potliwość smaruje się jodyną i posypuje skrobią. Jeśli ulegną one ściemnieniu, nadpotliwość zostaje potwierdzona. Test Minora wykonuje się także przed rozpoczęciem zabiegu z użyciem toksyny botulinowej.

Leczenie nadpotliwości obejmuje kilka sposobów, ale najskuteczniejszy z nich polega na zastosowaniu toksyny botulinowej, która blokuje działanie gruczołów potowych. Już po kilku dniach zauważalne są pierwsze efekty, które utrzymują się od kilku miesięcy do roku czasu. Zabiegi z zakresu dermatologii estetycznej i dermatochirurgii są łączone z tymi wykonywanymi w gabinetach kosmetycznych. Dzięki temu efekty leczenia utrzymują się dłużej. Terapia botulinowa niestety nie jest w stanie wyeliminować przyczyn nadpotliwości, ale na chwilę obecna jest to najlepszy sposób na usunięcie jej objawów.

Botox w leczeniu

Botox, nazywany również jadem kiełbasianym, jest lekiem wprowadzanym do organizmu pacjenta w postaci zastrzyków. Przez wiele lat wykorzystywano go w leczeniu kurczu mięśni oczu, twarzy i szyi oraz kurczu mięśni spowodowanym mózgowym porażeniem dziecięcym. Obecnie stosuje się go także w leczeniu nadpotliwości.

Botox to oczyszczony preparat białka (toksyny botulinowej typu A), które pozyskuje się ze szczepu bakterii Clostridium botulinum.

Przed przystąpieniem do zabiegu, ale już po wykonaniu testu Minora, zaciemnione przez jodynę i srobię miejsca dzieli się na kwadraty. następnie toksyna botulinowa jest wstrzykiwana pod skórę w bardzo małych ilościach (0.1-0.2 ml) do kilkunastu miejsc oddalonych od siebie o 1 cm, które wcześniej zaznaczono siatką kwadracików. W ten sposób obszar, który jest dotknięty wzmożoną potliwością, zostaje równomiernie pokryty preparatem. Niewielka dawka Botoxu blokuje działanie nerwów zaopatrujących gruczoły wydzielania zewnętrznego, dzięki czemu proces wydzielania przez nie potu zostaje zahamowany. Sesja trwa około 30 minut.

Zabieg jest praktycznie bezbolesny, ale niektóre osoby o obniżonym progu bólu mogą czuć nakłuwanie igłami. Wówczas przed iniekcją miejsca objęte nadpotliwością smaruje się kremem o działaniu znieczulającym.

Efekty kuracji są uzależnione od indywidualnych predyspozycji pacjenta. Jak podają wyniki jednego z badań klinicznych, po zastosowaniu toksyny botulinowej wytwarzanie potu zmniejszyło się o 87% po tygodniu od leczenia. Ponadto u 95% pacjentów objętość potu zmalała co najmniej o połowę. Botox blokuje zakończenia nerwowe na okres od 6 do 12 miesięcy. Po tym okresie zahamowane zakończenia nerwowe zastępowane są nowymi. Wówczas efekt sesji z użyciem Botoxu stopniowo zanika, a kurację należy powtórzyć.

Bezpośrednio po zabiegu przez kilka godzin pacjent może odczuwać ból w miejscach, do których wprowadzano botulinę, czasami utrzymuje się swędzenie i zaczerwienienie. Te niepożądane efekty jednak bezpowrotnie znikają po kilku dniach.

Innym preparatem wykorzystywanym w leczeniu nadpotliwości, w którego składzie znajduje się toksyna botulinowa, jest Dysport. Specyfiki różnią się zawartością botuliny – jedna porcja Botoxu jest równoważna z 3-5 jednostkami Dysportu, ale obydwa preparaty dają podobne rezultaty.

Niebawem na polskim rynku zostaną udostępnione kolejne preparaty zawierające botulinę: Azzalure i Xeomin. Azzalure uzyskał pozytywną opinię The British Health Regulators i może stać się groźnym rywalem dla Botoxu. Preparat przeszedł już wszystkie testy i jest gotowy do obrotu handlowego. Xeomin również niebawem trafi do naszego kraju.

Istnieje szereg przeciwwskazań, które wykluczają możliwość leczenia nadpotliwości toksyną botulinową. Nie mogą się mu poddać osoby z zburzeniami nerwowo-mięśniowymi, kobiety w ciąży i w trakcie karmienia piersią. Botoxu i Dysportu nie mogą stosować osoby nadwrażliwe na składniki preparatu oraz te, które przyjmują takie leki, jak aminoglikozydy, aminochinolony, D-penicylamina i linkomycyna. Względnym przeciwwskazaniem jest zaburzenie krzepliwości krwi.

Ponadto pacjent powinien ściśle stosować się do ogólnych zaleceń, które wspierają leczenie nadmiernej potliwości. Jest to przede wszystkim kąpiel ziołowa dłoni i stóp z użyciem rumianku, mięty, szałwii, kory dębu i kory brzozy, którą należy stosować dwa razy w tygodniu. Wskazane jest noszenie luźnej, przewiewnej odzieży i częsta zmiana obuwia oraz skarpetek. Antyperspiranty z chlorkiem aluminium mogą okazać się pomocne, ponieważ na pewien czas zamykają przewody potowe, ale mają tę wadę, że z czasem podrażniają i zaczerwieniają skórę.